Eceabat Turkije.
Vrije vlucht nabij Respect To History Park.
Eceabat Turkije.

Geen terugtocht via een ferryboot of de bus in eind 1915! Tussen de duiven ontwaren we nog in het Respect to History Park  het gigantische  bronzen beeld 'Ataturk in Anafartler' een sculptuur gemaakt door Tankut Oktem. De 'vlucht' vanuit Gallipoli gebeurde in 2 grote fases. Op 8 december begon de terugtocht uit de baai van Suvla en Ari Burna (Anzac Cove),de ontruiming werd succesvol afgerond. De evacuatie van ongeveer 35.000 man in het Helles-front  vond plaats  tussen eind december en 9 januari 1916.

 

Marinier Joe Clement van het Royal Marine Light Infantry Regiment getuigde hierover: “ Toen de Fransen op 1 januari wegtrokken hoorden wij voor het eerst over de evacuatie. We verspreidden ons in hun loopgraven om zo de linie uit te breiden. We wisten toen niet dat de stranden bij Anzac en Suvla al waren geëvacueerd. Op 8 januari startten we met het kapotmaken van onze overtollige levensmiddelen en geweren. Vervolgens bonden we lege zandzakken rond onze voeten, knevelden onze veldflessen stevig vast zodat ze niet zouden rammelen en tegen middernacht trokken we weg. In het donker en totdat we het strand bereikten zeulde ik mijn mitrailleur meer dan 7,5 kilometer met me mee. Terwijl we daar liepen, vuurde Asiatic Annie, een groot en zwaar Turks kanon, verscheidene granaten af. Wat waren we haar intens gaan haten tijdens onze aanwezigheid op Gallipoli. De Turken hadden het niet eens door dat we wegtrokken. En Annie, die vuurde vanaf de Aziatische kant, had al altijd op eigen gezag gehandeld".

 

 

De evacuatie van de geallieerde troepen was zonder twijfel een briljante operatie en in menig opzicht het best georganiseerde onderdeel van Operatie Dardanellen. In tegenstelling tot wat gevreesd werd waren er nagenoeg geen slachtoffers te betreuren, officiële cijfers vermelden slecht drie gewonden. Eindelijk was die zwarte bladzijde in de Britse krijgsgeschiedenis omgeslagen!

 

 

 

Vlak na de evacuatie schreef de Turkse pers en dat de Geallieerden met grote verliezen en met achterlating van al hun materieel de zee in waren gedreven. Doch deze story was zo met de realiteit in strijd dat het al snel nergens meer enig geloof vond. Zelfs de Nederlandse gezant in Istanbul was onmiddellijk van oordeel dat het hier om loze praatjes ging. Niet lang na de evacuatie concludeerde de Duitse generaal-majoor Von Richter dat er geen sprake van een Turkse aanval geweest kon zijn en dat de planning van Britse zijde was geweest. Naast een aantal andere argumenten was de geringe hoeveelheid buit die daarbij in handen van de Turken viel voor hem al afdoende bewijs. De bewering van Von Sanders dat er wel een enorme hoeveelheid materiaal was achtergelaten was alleen in zoverre correct dat het hier om onbruikbaar materiaal ging.

 

Doch anderzijds kunnen we evenmin aannemen dat de Turken, ondanks de listen van de Geallieerden, geen enkel besef hadden van wat er gaande was. Tim Travers haalde in zijn boek een boodschap aan van de Duitser Liman von Sanders waarin deze sprak over zichtbare tekens van een ophanden zijnde ontruimingsactie. Op 29 november verbood hij Atatürk om een aanval op de Anzacs uit te voeren, omdat die binnen een korte tijdspanne met veel minder manschappen aanwezig zouden zijn dan op het huidige moment. Doch de Turken waren al eerder, dan dat Travers beweerde in zijn boek, op de hoogte dat er een evacuatie op komst was. In het uitgegeven dagboek van de Turkse luitenant Mehmet Fazi, de Engelse versie, bemerkte men dat hij al op 27 november in de krant de Tasvir, die verschenen was op 12 november 1915, las over een debat in het Hogerhuis in Londen waar er een rapport over een eventuele terugtrekking besproken werd. Op basis daarvan verwachtte de luitenant dat het algauw zou gebeuren en hij was er dan ook zeer blij mee. Het krantenartikel zal gehandeld hebben over de vragen die lord Ribblesdale had gesteld en die door minister Lord Landsdowne waren beantwoord. Een ongecensureerd descriptie hiervan was in de Britse pers verschenen, men achtte het zo onwaarschijnlijk dat men het niet nodig vond om het artikel te censureren. Dat zelfde bericht werd door de kranten in andere landen overgenomen. De Duitsers en Turken dachten aanvankelijk dat het bericht in de kant een weloverwogen poging tot misleiding van het Britse leger moest zijn.

 

Een andere theorie beweerde dat de betrokken partijen een geheime afspraak over de ontruiming hadden gemaakt, doch dat lijkt heel onwaarschijnlijk! Vooral de Duitsers en de Turken zouden dit, alleen al om propagandaredenen, niet stil gehouden hebben.

 

 

Meer artikels
Monument van de 152e RI 'Diables Bleus'. 16-03-2015
Hartmannswillerkopf (Vieil Armand) Frankrijk.

Op de Hartmannswillerkopf begon de strijd al in de tweede helft van december 1914, dat gebeurde weliswaar op kleine schaal, het waren vooral Duitse en Franse patrouilles die elkaar op de berg tegenkwamen en slaags raakten.

lees meer ...
Fifteen Ravine British Cemetery. 12-03-2018
Villers-Plouich Frankrijk.

De naam “Fifteen Ravine" werd bedacht door het Britse leger.

lees meer ...
Oosttaverne Wood Cemetery. 12-12-2016
Wijtschate ( Heuvelland) Belgiƫ.

November - december 1916, de manschappen aan het Westfront probeerden zich in de mate van  het mogelijke voor te bereiden op de aankomende winter.

lees meer ...