Eceabat Turkije.
Respect for History Park ( Martelarenpark).
Eceabat Turkije.

Het zuidelijk deel van Gallipoli (Gelibolu) in Turkije waar in 1915 de geallieerde landingen plaatsvonden werd in 1973 een nationaal park. Tijdens de oorlog behoorde dit gebied tot het Ottomaanse Rijk.Het Ottomaanse rijk stond er bij het uit breken van de oorlog eigenlijk niet zo goed voor. Door de grootte van het rijk, destijds bestaande uit het huidige Turkije, Irak, Syrië, Jordanië, Libanon, Palestina, Israël en delen van Saoedi Arabië, was het etnisch gezien moeilijk om het rijk bij elkaar te houden. Daarom zagen de geallieerden een oorlog met het Ottomaanse Rijk wel zitten, want daarna konden ze het immers onder elkaar verdelen. Maar de slag om Gallipoli werd één van de bloedigste slagen van de Eerste Wereldoorlog. In negen maanden tijd, verloren 131.000 militairen hun leven op de slagvelden van dit kleine schiereilandje. Eén derde deel daarvan waren geallieerden ( Britten en Fransen), en twee derde deel Turken. Het was een verschrikkelijke oorlog die veelal vanuit loopgraven werd gevoerd, vaak slechts op enkele meters afstand van elkaar. Vooral de slag om ‘Lone Pine Ridge’ (‘eenzame pijnboom kam’, vernoemd naar een veld waarop een eenzame pijnboom stond), maakte indruk. Tijdens deze slag verloren 7.000 militairen hun leven in slechts enkele dagen tijd, en dat op een veld ter grootte van een voetbalveld. Maar hoe dan ook de Slag om Gallipoli liep catastrofaal af voor de geallieerden. De strijd om Gallipoli werd een zwarte bladzijde in de krijgsgeschiedenis van het Britse Keizerrijk.

 

 

In 1997 werd een internationale wedstrijd uitgeschreven om het gebied als vredespark in te richten, dat bracht daar een unieke ontwikkeling op gang. In de laatste vijventwintig jaar nam het aantal Turkse monumenten over de strijd om de Dardanellen enorm toe. Dat is zonder meer uitzonderlijk te noemen. De herinnering aan de Eerste Wereldoorlog is bij alle nauw betrokken landen nog levendig. In onze streken trokken bepaalde herdenkingsceremonies veel publiek, maar monumenten kwamen er voor 2014 niet meer of nauwelijks nog bij. Wel kwamen er nieuwe moderne musea zoals bv het grote Historial de la Grande Guerre in het Franse Péronne of het museum over de slag om Passendale in Zonnebeke. Bij Wijtschate werden er in het Bayernwald Duitse loopgraven gereconstrueerd. Er werd dus wel regelmatig nieuw leven in de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog ingeblazen, en dat dan vooral vanuit toeristische doeleinden. De schaal en de manier waarop dat in het betrekkelijk kleine gebied van Gallipoli gebeurde was echter van een andere orde. Waar de Turken in het interbellum zich bijzonder toonden door het geringe aantal tastbare herinneringen aan de oorlog die hun land toch vier jaar teisterde, werd deze achterstand in de laatste jaren ruimschoots ingehaald.  Na de oorlog deden ze vaak zelfs niet te moeite om hun vluchtig begraven gesneuvelden degelijk te gaan herbegraven, decennia lang vond men op het oude slagveld her en der de vervaalde knoken en schedels van Turkse oorlogsslachtoffers, maar de laatste jaren werd daar keihard aan gewerkt.

 

Op een heuvel ergens tussen de dorpen Eceabat (Maidos) en Krithia in ligt er nu een gloednieuwe, Turkse ceremoniële begraafplaats. De laatste toevoegingen aan herdenkingsplaatsen in het park waarin de achterstand van Turkse gedenktekens in vergelijking met vooral die van Australiërs en ander Britse eenheden blijkt langzamerhand te zijn ingehaald. Dat geldt evenzeer voor het Turkse bezoek aan het park, ook de Australische belangstelling blijft stabiel. Op 25 april 2005 bezochten 25.000 Australiërs en Nieuw-Zeelanders het schiereiland. In 1988 waren er dat nog maar 200. Toch valt hun aantal in het niets bij de enorme optochten van Turkse schoolkinderen en volwassenen die nu elke dag in grote colonnes bussen naar Gallipoli worden aangevoerd. Ter vergelijking: in 2005 kwamen er ongeveer 2.000.000 Turkse bezoekers, twee jaar daarvoor slechts 600.000. De wegen bij de Turkse monumenten zoals die op Chunuk Bair en bij het grote martelarenmonument boven Morto Bay zijn in de maanden van het voorjaar totaal versperd door die bussen. Vooral ‘s ochtends en ‘s avonds zijn er enorme wachttijden voor de autobussen die het veer van Eceabat naar Chanakkale op de Aziatische kust willen nemen. Het Turkse Ministerie van onderwijs subsidieert scholen die hun leerlingen een dag of langer langsheen de monumenten willen voeren, en daarvan wordt ruim gebruik gemaakt. Opvallend gedisciplineerde klassen staan rond de gids of hun leraar en luisteren er oplettend naar zijn verhalen. Het is zeker dat de gesneuvelde martelaren van Gallipoli leven als nooit tevoren.

 

Tegenwoordig is het Gallipoli Schiereiland omgedoopt tot een vreedzame plek en overal vind je er begraafplaatsen, beelden en andere monumenten van zowel Turken als geallieerden die de verschrikkingen van deze oorlog levende moeten houden. Er zijn ook nog veel van de loopgraven zichtbaar, die misschien nog wel de meest confronterende overblijfselen zijn van de hel die de plaats ooit was. Al met als is Gallipoli  een prima oord om tot bezinning te komen en iets meer te weten te komen over een oorlog die eigenlijk voor een groot gedeelte alweer uit ons geheugen was verdwenen.

 

 

 

 

 

 

Meer artikels
'Kurt Kirsten Einjähriger Freiwilliger'. 20-10-2014
Deutscher Soldatenfriedhof Menen Wald. Menen België.

Op 5 oktober 2013 plaatste Manfred Kirsten een herdenkingskrans op het graf van zijn  neef  Kurt Kirsten. Bij het uitbreken van de oorlog trok Kurt Kirsten enthousiast naar Dresden en nam er dienst als  eenjarige vrijwilliger. Hij werd ingedeeld bij het Königlich Sächsisches Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 241. Na een laatste dronk ter gelegenheid van het 'afscheid van het thuisfront' vertrekt hij  met zijn regiment op 11 oktober 1914 naar Vlaanderen.

lees meer ...
Het eenzaam graf van Landsturmmann Max Righter. 21-11-2016
Col de Sainte-Marie-aux-Mines Frankrijk.

Op de col nabij Sainte-Marie-aux-Mines in de Vogezen ligt een eenzaam en door de tijd getekend oud Duits grafmonumentje.

lees meer ...
Deutscher Studentenfriedhof Langemark. 27-10-2014
Langemark (Langemark-Poelkapelle) België.

Keiberg bij Yperen, den 28ste Oktober 1914. 


Lieve ouders, lieve zuster! 

lees meer ...