Langemark België.
'Die Trauernde Soldaten'.
Langemark België.

Het West-Vlaamse Langemark lag vier jaar lang pal in het decor van de allereerste Wereldbrand. Het dorp gaf zijn naam aan de beruchte slagen van 21-24 oktober 1914 en 16 -18 augustus 1917. Van april 1915 (na de Duitse gasaanval van 22 april 1915 en de Tweede Slag bij Ieper) was Langemark tot augustus 1917 (Derde Slag bij Ieper) in Duitse handen. In het voorjaar van 1918 zou het dorp opnieuw door de Duitsers bezet worden. Tijdens de zomer van 1917 kreeg Langemark het zwaar te verduren het werd door de Britse artillerie met de grond gelijk gemaakt.

 

Vandaag telt Langemark, verspreid over de gemeente, nog heel wat stille getuigen van haar oorlogsverleden. Uiteraard is het zogenaamde 'Studentenfriedhof' er de bekendste en meest bezochte oorlogssite. Deze Duitse militaire begraafplaats was één van de 17 Duitse dodenakkers die er toen op het grondgebied van Langemark lagen, het stond toen bekend als 'Langemarck-Nord' of 'Nr. 123'. Dit Soldatenfriedhof ontstond op de plaats van een Britse begraafplaats, die hier in oktober 1914 was aangelegd. Tijdens de oorlog steeg het aantal bijzettingen zodat er in 1919 graven waren van Duitse, Franse, Britse en Belgische doden: in totaal 859, waaronder 627 Duitse.

 

In de eerste jaren na de oorlog was het de Belgische dienst voor oorlogsgraven die instond voor het onderhoud. Enige tijd later, in de jaren ‘20, nam Der deutsche Gräberdienst er het onderhoud over van de Belgen. Vanaf 1930 zorgde de Volksbund fur Deutsche Kriegsgräberfürsorge er dan voor de nieuwe inrichting van het herdenkingsoord, ze kreeg daarbij de hulp van Duitse studentenorganisaties en oud-strijdersverenigingen van een groot aantal regimenten. De begraafplaats werd verder uitgebreid op het huidige laagst gelegen deel. In totaal kwamen er 10.143 individuele graven waaronder 6.313 geïdentificeerden en bijna 4.000 niet-geïdentificeerden. Onder hen meer dan 3.000 studenten-vrijwilligers van het 22ste t.e.m. 27ste Reservekorps.  Zij sneuvelden in de Eerste Slag bij Ieper tijdens de herhaalde aanvallen van oktober en november 1914.  Door het grote aantal studenten onder deze vrijwilligers kreeg de begraafplaats de naam van 'Studentenfriedhof’ opgeplakt. Op 10 juli 1932 werd de begraafplaats ingewijd. In 1952 besloten de regering van België en de Duitse Bondsrepubliek om in Vlaanderen te komen tot vier grote Duitse begraafplaatsen (Vladslo, Hooglede, Menen en Langemark), de kleine Duitse begraafplaatsen werden ontgraven en naar de grote verzamelbegraafplaatsen overgebracht.

 

Het Deutscher Soldatenfriedhof in Langemark is aangrijpend door de kracht van zijn eenvoud.  Achter de monumentale poort van roze Weserberg-zandsteen liggen nu ruim 44.000 Duitsers begraven, van wie bijna 25.000 in een massagraf.  Op de dodenakker rusten o.a. ook enkele Britse, Russische en Italiaanse krijgsgevangenen. Met jaarlijks ruim 150.000 bezoekers is het Soldatenfriedhof van Langemark de meest bezochte Duitse militaire begraafplaats in België. Het meest opvallende kunstvoorwerp hier op de begraafplaats is zeker de beeldengroep de 'Trauernde Soldaten' (Treurende Soldaten). De vier meer dan levensgrote, gestileerde, bronzen soldatenbeelden staan op een blauw hardstenen plaat en zijn een creatie van professor Emil Krieger. De heel sober uitgevoerde beelden moeten de bezoekers oproepen tot bezinning. De lichaamsvormen van de vier bedroefde soldaten zijn tot het essentiële herleid en alle details in de kleding zijn geweerd. Met neergeslagen ogen en de helm in de hand brengen zij een laatste groet aan de gesneuvelden.

 

Ontwerper-beeldhouwer Emil Krieger werd in 1902, in Kaiserslautern, geboren. Op 15-jarige leeftijd begon hij met een opleiding in houtsnijwerk en daarna bekwaamde hij zich verder, zij leraars waren bekende kunstenaars uit de Art Deco en Bauhaus. Hij ontwikkelde zijn eigen grafische stijl en in 1928 organiseerde hij zijn eerste expositie. Hij staat vooral bekend om zijn grafisch werk en sculptuur in brons, hout, steen en terracotta. Daarnaast schreef hij ook nog enkele boeken. Uiteindelijk werd hij professor aan de Akademie der Bildender Künste in München en bleef daar wonen tot aan zijn dood in 1977.

 

 

 

De beeldengroep die op de Duitse militaire begraafplaats van Langemark staat, de Treurende Soldaten, maakte hij in 1956 ter gelegenheid van de uitbreiding en herinrichting van de begraafplaats. Een foto van een graflegging van een militair van het Rheinischen Reserve-Infanterieregiment 258 op de begraafplaats van Bouillonville (Lorraine, Frankrijk) in 1918 zou hem geïnspireerd hebben voor dit werk. De beelden werden toen tegen de scheidingsmuur tussen het massagraf en het inkomgebouw geplaatst, aan de achterzijde van het massagraf. Op die manier moesten de beelden vanop afstand bekeken worden. In 1984 werd de muur verwijderd en werd de beeldengroep naar de achterkant van de begraafplaats verplaatst. Door het weghalen van de muur konden de ongeveer 185.000 jaarlijkse bezoekers de verzamelbegraafplaats centraal via het gazonvlak betreden, dat was wel niet bevorderlijk voor het in stand houden van het gras. Door de muur in 2015 opnieuw (in originele Duitse Weserberg-zandsteen) terug te plaatsen, werd de oorspronkelijke belevingswaarde van de begraafplaats, zoals door Tischler bedacht, hersteld. Bij dit restauratieve concept, dat intensief begeleid werd door erfgoedconsulenten, was het evident dat de beeldengroep van Krieger ook op de oorspronkelijke inplantingsplaats zou worden teruggeplaatst. Tegelijk werd zo ook de kans benut om de bezoekers meer gespreid doorheen de begraafplaats te leiden en de betredingsdruk op de omgeving van het massagraf te doen afnemen. De werken droegen een prijskaartje van 273.000 euro. Het initiatief van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge werd voor de helft betaald door de Vlaamse overheid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Meer artikels
Fort Rumeli Mecidiye Tabyasi. 16-03-2015
Kilitbahir Turkije.

De bewapening van het fort Rumeli Mecidiye Tabyası, of Fort No.13, bestond uit twee 280 mm L/22 en vier 240mm L/35 kannonen.

lees meer ...
Piper of Loos. 31-08-2015
Ieper België.

De piper (doedelzakspeler) doet denken aan de fiere Schotten. 

lees meer ...
Illies Deutscher Soldatenfriedhof 'Vader en zoon Balthasar'. 03-07-2017
Illies Frankrijk.

Het Illies Deutscher Soldatenfriedhof ligt een paar kilometer ten zuidwesten van Lille (Rijsel) in de buurt van het dorpje van Illies.

lees meer ...