Wijtschate  (Heuvelland) België.
Spanbroekmolen British Cemetery.
Wijtschate (Heuvelland) België.

De Spanbroekmolen, ook Lokermolen genoemd, stond drie eeuwen lang op een hoogte niet ver van het kruispunt Wijtschate - Wulvergem en Mesen-Kemmel. Hoogtes zijn altijd strategische plaatsen en in november 1914 kwam de molen na hevige gevechten in Duitse handen terecht. De molen werd in het verdere verloop van de oorlog volledig vernield. De hoogte met zicht tot het Franse Bailleul gaf aan de Duitsers het voordeel dat ze iedere geallieerde troepenbeweging van ver opmerkten. Op deze heuvelrug bouwden de Duitsers verdedigingsposten met bunkers en veel versterkingen.

 

Eén reden te meer voor de Britten om ook daar een dieptemijn te plaatsen. Samen met 18 andere mijnen werd deze tot ontploffing gebracht op 7 juni 1917. Toen de mannen van de Ierse Ulster divisie, op het afgesproken tijdstip, uit hun loopgraven klauterden om de aanval in te zetten, liepen ze recht in de armen van de Duitse mitrailleurs. Ook als de mijn niet zou ontploffen moesten ze oprukken, dat was het bevel. Doordat het ontstekingsmechanisme haperde ontplofte de mijn ongeveer 15 seconden, sommige beweren een halve minuut, te laat. Daardoor raakten zowel vriend en vijand bedolven onder de aarde en het puin dat bij de explosie in de lucht vloog. Anderen kwamen om het leven door de schokgolf van de explosie.

 

Op het nabij gelegen Lone Tree Cemetery herinneren de meeste graven ons aan deze tragedie. Op beide begraafplaatsen zijn voornamelijk Ierse militairen begraven die sneuvelden in de eerste dagen van de "Mesenslag". Tijdens latere gevechten raakte de begraafplaats 'spanbroekmolen' volledig verwoest. Na de wapenstilstand kon de begraafplaats terug gelokaliseerd worden en heraangelegd.

 

The Pool of Peace.

 

Het eerste dat we bemerkten was het vreselijke trillen van de grond. Het was onvoorstelbaar! De opperbevelhebber bevond zich op de heuvel, maar hij zat in een lager gelegen dug-out die boven hem beveiligd was met heel wat stalen versterkingen. In een andere zaten enkele oorlogscorrespondenten en ik herinner me nog dat we spottend opmerkten dat ze als dobbelstenen in een gok beker heen en weer geschud waren. De spanbroekmolen was een vlammengordijn dat zich tot hoog in de lucht uitstrekte. Het kwam zo hoog als de St Paul’s Cathedral in Londen, ik schatte zo'n 250m. Het was een stralend wit licht. We wisten dat de temperatuur ca. 3000 graden was. Het grootste overblijvende stuk van een Duitser, dat ik daarna vond, was een voet in een laars.

Lieutenant Brian Frayling, 171 TC, RE

 

Ik droom meer over het sappen dan over wat dan ook. Je kunt explosies zoals deze niet vergeten. Ik had nog nooit zoiets gezien. Armen, benen, bomen en bakstenen die overal naar beneden regenden. Ik kan me het geluid ervan niet herinneren maar ik denk dat het spervuur op hetzelfde ogenblik begon. En dan was er die verdomd grote vlam, hij was wit en ik realiseerde me dat ik nog nooit eerder een witte vlam gezien had... Ik kan het niet echt beschrijven, het was alsof er een berg in de lucht stond. Zolang als ik leef zal ik dit nooit vergeten. Ik vraag me af hoeveel arme stakkers daarmee de lucht in gegaan zijn.

Private John Rea Laister, verbonden aan de 171 TC, RE

 

 

Meer artikels
Sacrario Militaire del Leiten. 09-05-2016
Asiago Italië.

De 'battaglia degli Altipiani' of de Slag om Asiago ook de strafexpeditie genoemd was een tegenoffensief van de Oostenrijkers en Hongaren tegen de Italianen dat begon op 15 mei 1916.

lees meer ...
'Angelo della Carità' Cimitero degli Eroi. 21-08-2017
Aquileia Italië.

Het Italiaanse Aquileia is een Oud-Romeinse stad gelegen in de provincie Udine.

lees meer ...
Railway Dugouts Burial Ground Cemetery. 01-01-2018
Zillebeke (Ieper) België.

Op relatief weinig hoger gelegen plaatsen in de Ieperboog werden er een aantal tunnels gedolven en ingericht.

lees meer ...