Noyelles-sue-Mer Frankrijk.
Chinese Waakleeuwen.
Noyelles-sue-Mer Frankrijk.

Noyelles-sur-Mer is een kleine gemeente in Picardië. In Nolette, een gehucht van Noyelles-sur-Mer, werd een begraafplaats voor Chinese arbeiders aangelegd. De dodenakker werd ontworpen door architect John Reginald Truelove (1886-1942), onder supervisie van de grote Britse architect Sir Edwin Lutyens (1869-1944). Deze Chinese begraafplaats is de grootste in Europa. Hoewel deze begraafplaats in feite een burgerbegraafplaats is (Chinese burgers die werkten voor het Britse leger) word ze ook onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission. 

 

 

 

Op de toegangsboog van het oord, die de vorm van een Chinese pagode kreeg, staan een aantal Chinese inscripties. De tekst bovenaan luidt: “In der eeuwigheid”. Op de deurstijlen staat te lezen: "We wilden hier veel dennenbomen en boonbomen planten, zodat ze gedurende een lange tijd zouden groeien en hun schaduw van thuis hier zouden afwerpen, ver van China". Nog een ander opschrift op de toegangspoort werd gekozen door Shi Zhaoji, de toenmalige Chinese ambassadeur in Groot-Brittannië. Vrij vertaald staat er: “Deze plaats herdenkt het offer van de 1.900 Chinese arbeiders die hun leven gaven gedurende de Eerste Wereldoorlog, zij zijn mijn vrienden en collega's van wie de verdiensten onvergelijkelijk zijn”. Bovenop de boog staat ook een gestileerde dennenappel omdat de dennenboom werd gekozen als centraal element voor de vervanging van het Cross of Sacrifice. De Chinese opschriften op de grafstenen werden door een selecte groep Chinezen gemaakt, maar toch bevatten vrij veel Chinese inscripties op de grafstenen fouten, en die werden in de loop der tijd steeds opnieuw fout overgenomen.

 

 

Tussen 1917 en 1919 werkten hier in de zone die door het Britse leger bezet werd ongeveer 12.000 Chinese arbeidskrachten Ze werden gerekruteerd als gevolg van een verdrag tussen China en het Britse Rijk. Het Brits leger had nood aan arbeidskrachten en wierven dus werkkrachten uit China aan. Nu die Chinezen waren niet zo gek dat ze vrijwillig als kanonnenvoer wilden dienen, maar veel arme boeren vonden het toch zo gek niet om te tekenen voor een bestaan als arbeider in het westen.
Voor een werkdag van tien uur ontvingen zij 1 frank, dat was veel meer dan wat zij in eigen land konden verdienen.

 

 

De Chinezen die het Chinese Labour Corps zouden vormen kwamen per schip aan in de haven van Le Havre en werden dan per trein naar Noyelles-sur-Mer overgebracht waar zij hun kamp bouwden. Het kamp deed ook dienst als doorgangskamp waar de arbeiders verdeeld werden over Noord-Frankrijk en de Westhoek (daar was Poperinge het transfercentrum). In Noyelles-sur-Mer lag het basiskamp, het belangrijkste hospitaal, het postkantoor voor de verbinding met China en, last but not least, de gevangenis. De arbeiders waren gemakkelijk herkenbaar aan hun uniforme werkkledij zonder militaire insignes: een jas zonder knopen maar met riem, een truitje met knopen, een losse lange broek met buikband, kousen en bottines.

 

Ze zorgden onder meer voor de aanvoer van goederen tussen het station en hun kamp, dat ook een depot werd voor aangevoerde goederen. Ze werkten 10 uur per dag en zeven dagen per week. Daarnaast kregen zij ook onderdak, kledij, voeding en medische verzorging. De mannen van het Chinese Labour Corps stonden onder het bevel van Britse officieren. Ze werden in de mate van het mogelijke begeleid door tolken en officieren die Chinees spraken of ervaring met China hadden. Het contact met de burgerbevolking verliep soms moeilijk, daarom besliste de overheid uiteindelijk, om diverse duistere redenen, dat de Chinezen niet meer in contact mochten komen met de plaatselijke populatie.

 

In het begin moesten ze gebouwen optrekken, wegen aanleggen, loopgraven delven, zandzakken vullen, allerlei materieel reinigen, slagvelden opruimen, schepen lossen en treinen laden, dat weliswaar dichtbij het front, maar na de wapenstilstand werd het pas écht gevaarlijk voor de werksoldaten. Ze werden ingezet bij de aanleg van militaire begraafplaatsen en het ontgraven en herbegraven van gesneuvelden en bij het opruimen van munitie in het zwaar verminkte oorlogslandschap, dat was een zeer gevaarlijk werk dat begrijpelijk heel wat slachtoffers maakte.

In België en Frankrijk werkten er op het ogenblik van de wapenstilstand ongeveer 96.000 Chinezen en in mei 1919 waren er nog 86.000. In 1920 werden de laatste Chinese arbeiders gerepatrieerd. Blijkbaar waren er ook die zich in Parijs gingen vestigen. Van de ruim 140.000 Chinese arbeiders die naar Europa zijn vertrokken, zijn tallozen niet teruggekeerd. Hun exacte aantal is onbekend, hun tragische verhalen bijna allemaal evenzo.

 

 

Op de begraafplaats in Noyelles rusten nu 842 Chinese arbeiders, 4 van hen konden niet geïdentificeerd worden. De meesten van hen stierven tussen 1918 en 1919, een van de hoofdoorzaken hiervan was de Spaanse griep. In de muur aan de toegangsboog werden panelen geplaatst waarop 41 namen van vermiste arbeiders vermeld staan, deze panelen staan bij het Commonwealth War Graves Commission gekend als het Noyelles-sur-Mer Chinese Memorial. Op de weg naar de begraafplaats staan ook twee Chinese Waakleeuwen (ook Keizerlijke Waakleeuwen genoemd), deze werden door China aan de gemeente van Noyelles geschonken.

 

 

 

 

 

 

Meer artikels
Prowse Point Military Cemetery 'Holy Bible'. 30-11-2015
Ploegsteert ( Comines-Warneton) België.

Geloof en oorlog, veel mensen vragen zich af of die beide zo uiteenlopende onderwerpen wel te rijmen waren tijdens die gruwelijke oorlog.

lees meer ...
Loopgraven 'Seminato Non Calpestare'. 21-12-2015
Rovereto Italië.

Rovereto (lokaal Roveredo) is een stad in de Noord - Italiaanse provincie Trente en is gelegen aan de rivier il Leno, de stad ligt slechts een paar kilometer ten noordoosten van het Gardameer.

lees meer ...
Belgian Battery Corner Cemetery. 09-10-2017
Ieper België.

Op deze plaats waren er in 1915 Belgische artillerie batterijen opgesteld, vandaar komt de naam 'Belgian Battery Corner'.

lees meer ...