Merkem België.
Denkende Brouwerszoon.
Merkem België.

Langs de Iepersteenweg, staat een standbeeld ter ere van de Belgische adjudant Armand Van Eecke. Armand Victor Corneille Van Eecke groeide op in een brouwersfamilie van 10 kinderen, hij werd geboren op 18 april1896 te Watou. Vader Arthur en moeder Bouwet Renilda Maria behoorden tot een vooraanstaande familie uit de burgerij. Het gezin woonde op de Grand'Place van Watou. De Brouwerij Van Eecke, ook bekend als Brouwerij Gouden Leeuw, was een Belgische familiebrouwerij in Watou dat in 1862 werd opgericht op een terrein waar al sinds de 17e eeuw werd gebrouwen.

 

In 1914 was Armand nog student aan de universiteit van Leuven, maar het jaar daarop meldde hij als oorlogsvrijwilliger, hij was toen 19. Hij trad in dienst op 01 juli 1915, kreeg het stamnummer 103/63176  en vertrok naar zijn opleidingskamp. Op 8 januari 1916 kwam hij als onderofficier aan het front terecht. Armand was adjudant bij de 5de compagnie van het 3de Linieregiment. Hij was er peloton-overste en was de schakel tussen de officieren en de manschappen. Achteraf werd verteld dat hij, ondanks zijn jonge leeftijd, zijn mannen wist op te monteren door naar hen te luisteren, door hen inspirerend aan te spreken, hen te steunen en vooral door steeds zelf het goede voorbeeld te geven.

 

Na de veldslag van 17 april 1918 verschoof het initiatief in de strijd en waren het de Belgische troepen die nu de Duitse stellingen begonnen aan te vallen. Na successen op 3 en 4 september leken de Belgische troepen de overhand te krijgen. In de vroege ochtend van 9 september 1918, enkele weken voor het begin van het grote bevrijdingsoffensief, trok adjudant Van Eecke met zijn eenheid bij Merkem ten aanval. De jonge adjudant leidde de actie van de eerste groep, zij moesten de prikkeldraadversperringen doorknippen. Terwijl Armand de bres openmaakte voor de achter hem komende mannen werd hij bij het kruispunt De Kippe te Merkem dodelijk getroffen door obusscherven.  De aanval leverde een kleine Belgische vooruitgang op bij Merkem. 

 

Daar zijn geboortedorp Watou in geallieerde handen was kon hij naar zijn thuishaven overgebracht en begraven worden. Op 12 september 1918 bracht zijn bevelhebber, in aanwezigheid van manschappen en officieren, hem op de begrafenis een ontroerende hulde. Adjudant Van Eecke werd onderscheiden met de volgende eretekens: Ridder in de Orde van Leopold II, het Belgische en Franse militaire oorlogskruis, het militaire ereteken met palm en hij kreeg ook vijf eervolle vermeldingen op de dagorder.

 

Vrij kort na de oorlog kocht de familie Van Eecke de grond aan waarop Armand gesneuveld was, zij wilden er een standbeeld op richten ter nagedachtenis van hun zoon. Het beeld werd gemaakt in opdracht van én volledig betaald door de familie. Het werk werd gebeeldhouwd door Bruggeling Gustaaf Pickery, dat deed hij aan de hand van een portret van de overledene. De expressie van het gezicht en de hele houding van het lichaam werd door de beeldhouwer zelf bedacht en voorgesteld. Vermoedelijk is dit  wel een uniek standbeeld, het heeft geen krijgshaftige houding, zelf geen rouwende houding zoals de ‘brooding soldier’ bij het Canadees gedenkteken van Sint-Juliaan.   Op de rechthoekige, dubbel geprofileerde en naar boven toe versmallende sokkel staat het beeld van een nadenkend militair in rusthouding, de armen gekruist, leunend tegen een rots. Op de grond ligt een gevallen vaandel. Armand draagt talrijke eretekens. Hij kijkt naar beneden. Zijn gezicht drukt een grote rust en lichte droefheid uit.

 

Waarover hij dacht en nog denkt kan iedereen die even halt houd bij dit beeld voor zichzelf gaan invullen. Denkt hij na over de zinloosheid van de oorlog of aan de vergankelijkheid van het leven? Of denkt hij misschien toch aan het lekkere bier dat zijn familie toen en later nog zou brouwen en waarvan hij nooit meer zou kunnen proeven?

 

De tekst en het gedicht werden door de familie zelf uitgezocht. Op de voorkant  van de sokkel staat een kruis en de tekst: 'Aan onzen - zoo duurbaren zoon - en broeder - Armand Victor - Van Eecke - student aan de hoogeschool te Leuven - adjudant in de 5de Kompagnie van het 3de linieregiment - geboren te Watou - hier roemvol gesneuveld gedurende den aanval van - 9 september 1918 oud 22 jaar. Aan de linkerkant staat: 'vereerd met het Belgisch oorlogskruis - Fransch oorlogskruis met zilverster- militaire eereteeken met palm - order van Leopold II met palm -  vyf eervolle meldingen'. Op de achterkant lezen we: 'Naar 'd hoogten was zyn ziel gestegen - om 't lyden dat zyn jeugd haar bood - en langs bebloede veld en wegen - ging Hij naar 't wonderland der dood. - Een Heldendood is ook een zegen...!'. Op de rechterzijde staat het volgende: 'Een licht verdween uit ons gezin - een stemme ons dierbaar zweeg - een plaats werd in den huiskring leeg - niets vult haar ooit weer in'. Het beeld staat in een perk van kiezelsteen omgeven door een haag (beuk), maar oorspronkelijk was het gedenkteken omgeven door paaltjes met ijzeren kettingen.

 

De onthulling van het gedenkteken gebeurde al in 1919 en in alle stilte. Jarenlang deed de familie zelf het onderhoud, maar op 3 november 1982 werd het gedenkteken overgedragen aan de gemeente Houthulst. Blijkbaar maakte dit gedenkbeeld ook indruk op Hugo Claus want hij schreef er een gedicht over:

 

Dodenbeeld in West-Vlaanderen 

Het geraas van het nabije vee. 
De boer die in de schaduw zit van het bleke beeld. 
De bomen die buigen voor de wind van de zee. 

Zijn ouders hebben het lapje grond gekocht 
waar hij tot het kraakbeen in de modder stak. 
Hij was een begaafd student. 
“Iets in wiskunde” zegt de boer. 

Het beeld werd gemaakt naar een schoolfoto. 
“Twee jaar later gingen zijn ouders ook dood”, 
zegt de boer. 
“Het wordt fris. Ik ga de geiten melken”. 

Ergens nog een kraakbeen. 
Weggevreten door het zuur van de polderaarde, 
een zoon zonder kinderen, 
schuldig starend, als naar zijn meetkundeboek, 
naar zijn graf in het gras. 

(Hugo Claus – ‘Van horen zeggen’)

 

 

 

 

 

 

Meer artikels
The Caterpillar Crater. 05-06-2017
Zillebeke (Ieper) België.

In de Wijtschateboog was de Duitse defensie geconcentreerd rond vooruitgeschoven posities op enkele natuurlijke en moeilijk in te nemen hoogtes.

lees meer ...
Skip Point bij Scott Farm. 18-12-2017
Wijtschate (Heuvelland) België.

Deze betonconstructie, ten O van Scott Farm gelegen, werd vermoedelijk verbouwd door de Australiërs.

lees meer ...
Until the day break ... and the shadows flee away. 19-03-2018
Souchez Frankrijk.

Souchez werd op 26 september 1915 door Franse troepen veroverd maar in maart 1916 overgenomen door Britse troepen.

lees meer ...